Vishweshwar Bhat Column: ಹಠಾತ್‌ ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ ಮಾಸ್ಕ್‌ ಬಿದ್ದರೆ..

ಸಂಪಾದಕರ ಸದ್ಯಶೋಧನೆ

ವಿಮಾನಯಾನದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ನಿಯಮವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿಜ್ಞಾನ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಾರುವಾಗ ವಿಮಾನದೊಳಗಿನ ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡ ( Cabin Pressure ) ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮುಖವಾಡಗಳು (Oxygen Masks) ತಾವಾಗಿಯೇ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮೊದಲು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಅದರ ಹಿಂದಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣಗಳೇನು? ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮುಖವಾಡಗಳು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ತಕ್ಷಣ, ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಗಗನಸಖಿಯರು ನೀಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚನೆ ಎಂದರೆ ‘ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿ. ಮೊದಲು ನಿಮ್ಮ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.’ ಇದು ಸ್ವಾರ್ಥದ ಮಾತಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಇದೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಜೀವ ಉಳಿಸುವ ಕ್ರಮ.

ವಿಮಾನವು ಸುಮಾರು 30000 ದಿಂದ 40000 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಿರುವಾಗ ಹೊರಗಿನ ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನದ ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಒತ್ತಡ ಕುಸಿದಾಗ, ನಮ್ಮ ಮಿದುಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ‘ಹೈಪೋಕ್ಸಿಯಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Vishweshwar Bhat Column: ಇದು ʼಹಾರುವ ದತ್ತಾಂಶ ಕೇಂದ್ರʼ

ಅತಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯಾದಾಗ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕೇವಲ 15 ರಿಂದ 30 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇರುತ್ತದೆ. ನೀವು ಮೊದಲು ಮಗುವಿಗೋ ಅಥವಾ ಪಕ್ಕದವರಿಗೋ ಮುಖವಾಡ ಹಾಕಲು ಹೋದರೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಇಬ್ಬರ ಜೀವವೂ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುತ್ತದೆ.

ನೀವು ಮೊದಲು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಮುಖ ವಾಡ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದ ತಕ್ಷಣ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಮುಖವಾಡವನ್ನು ನಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಎಳೆಯಬೇಕು. ಇದು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಹರಿವನ್ನು (Oxygen Flow) ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.

ಮುಖವಾಡವು ನಮ್ಮ ಮೂಗು ಮತ್ತು ಬಾಯಿ ಎರಡನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚು ವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಎಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಲೆಯ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಎಳೆದು ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕೂರಿಸಬೇಕು. ಗಾಬರಿಯಾಗದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಡಬೇಕು. ಬ್ಯಾಗ್ ಉಬ್ಬದಿದ್ದರೂ ಚಿಂತಿಸಬೇಡಿ, ಆಮ್ಲಜನಕ ಹರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ? ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾದ ತಕ್ಷಣ ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೈಲಟ್ʼಗಳಿಗೂ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮುಖವಾಡಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. ಅವರು ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ಧರಿಸಿ, ತಕ್ಷಣ ವಿಮಾನವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 10000 ಅಡಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ) ಇಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಏಕೆಂದರೆ 10000 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಮುಖವಾಡವಿಲ್ಲದೆಯೂ ಉಸಿರಾಡ ಬಹುದು. ಆಮ್ಲಜನಕ ಹೇಗೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ? ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖವಾಡಗಳಿಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕವು ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ (ಅದು ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ). ಬದಲಾಗಿ, ‘ಪ್ರತಿ ಸೀಟಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಕಲ್ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಜನರೇಟರ್’ ಇರುತ್ತದೆ. ನೀವು ಮುಖ ವಾಡವನ್ನು ಎಳೆದಾಗ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಪೋಟಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೋಡಿಯಂ ಕ್ಲೋರೇಟ್ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಪುಡಿ) ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಆಮ್ಲಜನಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಖ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಸೀಟಿನ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಟ್ಟ ವಾಸನೆ ಬರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸುಮಾರು 12 ರಿಂದ 20 ನಿಮಿಷ ಗಳ ಕಾಲ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ವಿಮಾನವನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ತಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

ಇಂಥ ಘಟನೆಗಳು ಅಪರೂಪ, ಆದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ವಿಮಾನಗಳು ಸುಸಜ್ಜಿತ ವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಡಿಯೋ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಫೋಟೊ ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖವಾಡ ಧರಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಮುಖವಾಡ ಧರಿಸಿದ ನಂತರ ಸೀಟ್ ಬೆಲ್ಟ ಧರಿಸಿರುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ, ಏಕೆಂದರೆ ವಿಮಾನವು ವೇಗವಾಗಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯು ವಾಗ ಕುಲುಕಾಟ ಹೆಚ್ಚಿರಬಹುದು.

ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮುಖವಾಡಗಳು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕೆಲಸ ನಿಮ್ಮ ಸುರಕ್ಷತೆ. ನೀವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರನ್ನು ಮತ್ತು ಸಹ-ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಇದು ವಿಮಾನಯಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಮತ್ತು ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.