Vishweshwar Bhat Column: ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ: ಇದು ದೇಶದ ಆತ್ಮ ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನ !

ಇದೇ ಅಂತರಂಗ ಸುದ್ದಿ

ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆಸ್ತಿ ಎಂದರೆ ಅದು ನಮ್ಮ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಗಳು. ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ತಾಳೆಗರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಭೂರ್ಜಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೈಬರಹದ ಕಾಗದಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನದ ಭಂಡಾರವನ್ನೇ ಉಳಿಸಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಜ್ಞಾನದ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರಕಾರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಚಿವಾ ಲಯವು ’ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ’ಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ.

ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಗಣಿತ, ವೈದ್ಯಕೀಯ (ಆಯುರ್ವೇದ), ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಮೂಲ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಳಿವೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ, ಪಾಲಿ, ಪ್ರಾಕೃತ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು, ಮಲಯಾಳಂನಂಥ ಹಳೆಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇವು ಲಭ್ಯವಿವೆ.

ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಇಂದು ನಾಶವಾಗುವ ಭೀತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಹಲವು ಮಠಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು, ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ಹೂತುಹೋಗಿವೆ. ದೇಶದ ಯಾವ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದು, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ವಿಷಯ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವುದು, ಗೆದ್ದಲು ಹಿಡಿಯು ತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಹಳೆಯದಾಗಿ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ಫೋಟೋ ತೆಗೆದು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವ ಮೂಲಕ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಆಶಯ.

ಕೇಂದ್ರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಮಿಷನ್ ( National Mission for Manuscripts- NMM) ಈ ಯೋಜನೆಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದೆ. ಸಾವಿರಾರು ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಮಠ-ಮಾನ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Vishweshwar Bhat Column: ಆ ಟಿಪ್ಪರರಿ ಮತ್ತು ತಿಪ್ಪಾರಳ್ಳಿ ನಡುವೆ ಹತ್ತಾರು ನೆನಪುಗಳು !

ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ ಮಾಡಲು ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗು ತ್ತಿದೆ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಬಳಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಿದ್ದರೆ ಆ ಕುರಿತು ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾ ಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದೇನೂ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭದ ಕಾರ್ಯವಲ್ಲ. ಹಳೆಯ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು (ಉದಾ ಹರಣೆಗೆ ಹಳೆಗನ್ನಡ, ಮೋಡಿ ಲಿಪಿ, ಶಾರದಾ ಲಿಪಿ) ಓದುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ.

ಭಾರತದಂಥ ದೊಡ್ಡ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸು ವುದು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಲು ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹಿಂಜರಿಯಬಹುದು. ಈ ಗ್ರಹಿಕೆ ಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ‘ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಯೇ ಇರಲಿ, ನಾವು ಅದರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರತಿ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ’ ಎಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಸರಕಾರ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಭಾರತದ ‘ಬೌದ್ಧಿಕ ಪುನರುತ್ಥಾನ’. ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯಗಳು ಹೊರಬಂದರೆ, ಅದು ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ದಾರಿದೀಪವಾಗಬಲ್ಲದು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿ ಅಥವಾ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಜ್ಞಾನವು ಇಂದಿನ ಪರಿಸರ-ಸ್ನೇಹಿ ಕೃಷಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಾವು ಅರಿಯದಿದ್ದರೆ, ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಾವು ನಿರ್ಮಿಸಲಾರೆವು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ಈ ಕ್ರಮವು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಜ್ಞಾನದ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಿದೆ.

ಈ ಆಲೋಚನೆ ಯಾರಿಗೆ ಬಂತೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ನಿಜಕ್ಕೂ ಅವರು ಅಭಿನಂದನಾರ್ಹರು. ಕಾರಣ, ಇದು ಭಾರತದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನ. ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ತನ್ನ ಕಳೆದುಹೋದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಜ್ಞಾನಾಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಈ eನವೇ ನಮಗೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬಂಡವಾಳವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನೂ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಹಳೆಯ ಬರಹಗಳು ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಬೃಹತ್ ‘ಯಜ್ಞ’ದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.

ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಫೆಲ್ಯೂರ್

ಇದೊಂದು ವಿಚಿತ್ರ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ. ಅದು ಮಾನವನ ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ಅತಿವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಸೋಲಿನಿಂದ ಕಲಿಯುವ ಪಾಠಗಳ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಕನ್ನಡಿ. ಈ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಪ್ತವೆನಿಸಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೋತ ಉತ್ಪನ್ನದ ಹಿಂದೆಯೂ ಒಂದು ರೋಚಕವಾದ ‘ಸ್ಟೋರಿ’ ಇರುತ್ತದೆ.

ನಾನು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಹೆಲ್ಸಿಂಗ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಂಬ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲಿ ‘ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್‌ ಫೆಲ್ಯೂರ್’ ಎಂಬ ಬೋರ್ಡ್ ನೋಡಿ ಆ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲ‌ ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗದೇ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ ಡಾ.ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ವೆಸ್ಟ್ ಅವರು 2017ರಲ್ಲಿ ಈ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ನಾವೀನ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಬರೀ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸೋಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿದ ಗೋಪುರ ಎಂಬುದು ಇವರ ನಂಬಿಕೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸೋಲುಗಳನ್ನು ಬಚ್ಚಿಡುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಮರೆತು ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರು ಆ ಸೋಲುಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿ, ಅವುಗಳಿಂದ ಕಲಿಯಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.

ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಕೂಡ ಹೇಗೆ ಎಡವಿದವು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. 1993ರಲ್ಲಿ ಆಪಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ ತಂದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ( PDA), ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು.

ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್ ಅವರೇ ಇದನ್ನು ನಂತರ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು. ಆಪಲ್‌ನಂಥ ದಿಗ್ಗಜ ಕಂಪನಿ ಕೂಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನಾಡಿಮಿಡಿತ ತಿಳಿಯಲು ಎಡವಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಸಾಕ್ಷಿ. ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಕೋಕ್ ಎರಡನ್ನೂ ಇಷ್ಟಪಡುವವರಿಗಾಗಿ ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ ಕಂಪನಿ ಯು 2006ರಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಫ್ಲೇವನರ್ ಕೋಕ್ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಆದರೆ ಇದರ ರುಚಿ ಜನರಿಗೆ ಹಿಡಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಎಡವಟ್ಟಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಗೇಮಿಂಗ್ ಕನ್ಸೋಲ್ ಎರಡನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ನೋಕಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ನೋಕಿಯಾ ಎನ್-ಗೇಜ್ (Nokia N-Gage) ಎಂಬ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಫೋನ್ ತಂದಿತು. ಇದು ಫೋನ್ ಆಗಿಯೂ ಸೋತಿತು ಮತ್ತು ಗೇಮಿಂಗ್‌ಗೂ ಅನುಕೂಲಕರ ವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಟೂತ್‌ಪೇಸ್ಟ್ ತಯಾರಿಸುವ ಕೊಲ್ಗೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ʼಫ್ರೋಜನ್ ಫುಡ್’ (ಸಿದ್ಧ ಆಹಾರ) ಅನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಜನರು ಟೂತ್‌ಪೇ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಸರನ್ನು ಆಹಾರದ ಮೇಲೆ ನೋಡಲು ಇಷ್ಟಪಡಲಿಲ್ಲ! ಅದು ಗ್ರಾಹಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಸೋತಿತು. ‌

ಪೆನ್ ತಯಾರಿಸುವ ಬಿಕ್ ಕಂಪನಿಯು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ‘ಪಿಂಕ್’ ಬಣ್ಣದ ಪೆನ್ ತಯಾರಿಸಿ ವಿವಾದಕ್ಕೀಡಾಗಿತ್ತು. ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯದ ಇಂಥ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಹೇಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕೃತವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಸಾಕ್ಷಿ.

‘ಸೋಲು ಎಂಬುದು ಯಶಸ್ಸಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲು’ ಎಂಬ ನಾಣ್ಣುಡಿಗೆ ಈ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಜೀವ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಸೋಲನ್ನು ಕಂಡು ಮುಜುಗರಪಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಆ ಸೋಲನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅದರಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿಯುವುದು ನಾವೀನ್ಯಕ್ಕೆ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಠ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತಮ್ಮ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹಗುರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಸಾಗುವ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಇದು ಈಗ ಕೇವಲ ಸ್ವೀಡನ್‌ಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಮೆರಿಕ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನಾದ್ಯಂತ ಸಂಚಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು (Traveling Exhibitions) ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ‘ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್‌ ಫೆಲ್ಯೂರ್’ ಒಂದು ಕಡೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಲ್ಲ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅಲ್ಲಿರುವ ‘ಫೆಲ್ಯೂರ್ ವಾಲ್’ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೋಲುಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಹಾಕಬಹುದು, ಇದು ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಬಿಡುಗಡೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ನಂತರ, ಇದು ಒಂದು ದೇಶದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇದು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್, ಶಾಂಘೈ, ಪ್ಯಾರಿಸ್, ತೈಪೆ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ., ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿದೆ.

ಧಾರಾವಾಹಿ ಮತ್ತು ಸೋಪ್

ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸೀರಿಯಲ್‌ಗಳನ್ನು ‘ಸೋಪ್ ಒಪೆರಾ’ (Soap Opera) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಸೋಪ್ ಅಥವಾ ಸೋಪ್ಸ್ ಅಂತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೂ, ಇದಕ್ಕೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ? ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಹೇಗೆ ಬಂತು? ಇಂದು ನಾವು ಟಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡುವ ಹೈ-ಡ್ರಾಮಾ ಸೀರಿಯಲ್‌ಗಳಿಗೂ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಸೋಪಿಗೂ ನೇರವಾದ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂದರೆ ನೀವು ನಂಬಲೇಬೇಕು!

1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗೃಹಿಣಿಯರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಗಳ ನಡುವೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಂಪನಿಗಳೆಂದರೆ ಸೋಪು ಮತ್ತು ಡಿಟರ್ಜೆಂಟ್ ತಯಾರಿಸುವ ಕಂಪನಿಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಾಕ್ಟರ್ ಅಂಡ್ ಗ್ಯಾಂಬಲ, ಲಿವರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್).

ಮನೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಗೃಹಿಣಿಯರು ಸೋಪನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಹೀಗಾಗಿ ಸೋಪು ಕಂಪನಿಗಳೇ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ (Sponsorship) ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಸೋಪು ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಜಿತವಾದ ಈ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಜನರು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ‘ಸೋಪ್ ಒಪೆರಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

‘ಒಪೆರಾ’ ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನಾಟಕೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಎಂದರ್ಥ. ಆದರೆ ಸೀರಿಯಲ್‌ಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸ ಲಾಯಿತು. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸು ವುದು, ಅತಿಯಾದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಮತ್ತು ನಾಟಕೀಯ ತಿರುವುಗಳು ಇರುತ್ತಿದ್ದವು.

ಈ ಅತಿಯಾದ ನಾಟಕೀಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಜನರು ಇದನ್ನು ‘ಒಪೆರಾ’ ಎಂದು ಕರೆದರು. ‘ಸೋಪು ಕಂಪನಿ’ ಮತ್ತು ‘ನಾಟಕೀಯತೆ’ ಈ ಎರಡು ಪದಗಳು ಸೇರಿ ‘ಸೋಪ್ ಒಪೆರಾ’ ಆಯಿತು. ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಪ್ರಾಕ್ಟರ್ ಅಂಡ್ ಗ್ಯಾಂಬಲ್‌ನಂಥ ಕಂಪನಿಗಳು ಸ್ವತಃ ಈ ಸೀರಿಯಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೋಪು ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಒಂದು ‘ವೇದಿಕೆ’ಯಾಗಿ ಈ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.

ಇದನ್ನು ಇಂದಿನ ಕಾಲದ ‘Content Marketing’ ನ ಮೊದಲ ರೂಪ ಎನ್ನಬಹುದು. ‘ಒಪೆರಾ’ ಎಂಬುದು ಅತ್ಯಂತ ಘನತೆಯುಳ್ಳ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಲಾಪ್ರಕಾರ. ಆದರೆ ಈ ರೇಡಿಯೋ ನಾಟಕಗಳು ಅತಿರಂಜಿತ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ದ್ದವು. ವಿಮರ್ಶಕರು ಇವುಗಳನ್ನು ಅಣಕಿಸಲು ‘ಒಪೆರಾ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಅಂದರೆ, ‘ಸೋಪು ಮಾರುವವರಿಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಅತಿ ನಾಟಕೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನ’ ಎಂಬುದು ಇದರ ಧ್ವನಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಪುರುಷರು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗೃಹಿಣಿಯರು ರೇಡಿಯೋ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಟ್ಟೆ ತೊಳೆಯುವಾಗ ಅಥವಾ ಪಾತ್ರೆ ತೊಳೆಯುವಾಗ ಅವರು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸೋಪಿನ ಜಾಹೀರಾತು ಬರುವುದು ಆ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ವ್ಯಾಪಾರ ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಹೆಸರು ಕೇವಲ ಕಾಕತಾಳೀಯವಲ್ಲ.

ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಭಾಗ. ಮೊದ ಮೊದಲು ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯ, 1940 ಮತ್ತು 50ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಬಂದಾಗ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ನಾವು ಕನ್ನಡ ಅಥವಾ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡುವ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಅದೇ ಹಳೆಯ ‘ಸೋಪ್ ಒಪೆರಾ’ ಮಾದರಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸೋಪು ಕಂಪನಿಗಳು ಈಗ ಕೇವಲ ಪ್ರಾಯೋಜಕರಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಆ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೃಹಿಣಿಯರನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಸೋಪು ಕಂಪನಿಗಳು ಇಂಥ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಹಣ ಹೂಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇವುಗಳಿಗೆ ‘ಸೋಪ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತು.

ಓಲು..ಓಲು..!

ನಾನು ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದವರು ರಾಜಧಾನಿ ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನ ಸಲಹೆ ಮೇರೆಗೆ ನಾನು ಓಲು (Oulu ) ಎಂಬ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಅದೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ನಗರ. ಈ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಿತ್ರ, ಅದ್ಭುತ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಮೋಜಿನ ಆವಿಷ್ಕಾರ ‘ಏರ್ ಗಿಟಾರ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಶಿಪ್’. ಇದು ಓಲು ನಗರದ ಜನರ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರeಯ ಪ್ರತೀಕ. ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಟವಲ್ಲ, ಅದು ವಿಶ್ವ ಶಾಂತಿಯ ಸಂದೇಶ ಸಾರುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಂದೋಲನ.

1996ರಲ್ಲಿ ಓಲು ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವಿಡಿಯೋ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಸಣ್ಣ ತಮಾಷೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ನೋಡನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆಯಿತು. ಇಂದು ಜಪಾನ್, ಅಮೆರಿಕ, ಕೆನಡಾ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ತಮ್ಮ ದೇಶದ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪಟ್ಟ ಗೆದ್ದು, ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ಫಿನ್ʼಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಓಲು ನಗರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಇದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಕಲೆ. ಏರ್ ಗಿಟಾರ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಗಿಟಾರ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲ! ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇರಬಾರದು. ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಕೇವಲ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸುವಂತೆ ಅಭಿನಯಿಸಬೇಕು. ವಿದ್ಯುತ್ ಗಿಟಾರ್ (Electric Guitar) ಅಥವಾ ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಗಿಟಾರ್ ಹಿಡಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯ ಮಾಡಬಹುದು.

ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಉಡುಪು, ಅವರ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಓಡಾಟ, ಮುಖದ ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವರು ನೀಡುವ ‘ಶೋ’ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗು ತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸ್ಪರ್ಧಿಗೆ 60 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಮಿಷ ಅವರೇ ಆರಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಕರು ನೀಡುವ ಅಚ್ಚರಿಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸಬೇಕು. ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಗಂಭೀರವಾದ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವಿದೆ- ‘ನೀವು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಏರ್ ಗಿಟಾರ್ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಗನ್ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ’.

ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಜನರು ಏರ್ ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆ, ಯುದ್ಧಗಳು ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಂಥ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕೆಟ್ಟ ಸಂಗತಿಗಳು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಆಶಯ. ಈ ತತ್ವವು ಓಲು ನಗರದ ಜನರ ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಆಗ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಓಲು ನಗರಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಬರುತ್ತಾರೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾ ಸಿಕ ತಾಣಗಳ ಜತೆಗೆ, ಇಂಥ ‘ಕ್ರೇಜಿ’ ಇವೆಂಟ್‌ಗಳು ಹೇಗೆ ಒಂದು ನಗರದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಉದಾಹರಣೆ.

ನಗರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಮುಂದೆ ನಡೆಯುವ ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಓಲು ನಗರದ ಜನರು ತಮ್ಮ ತೀವ್ರ ಚಳಿಗಾಲ ದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಲು ಇಂಥ ಹಾಸ್ಯಭರಿತ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿ ದ್ದಾರೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸುವ ನಟನೆ ಯು ನೋಡುಗರಲ್ಲಿ ನಗು ತರಿಸುವುದರ ಜತೆಗೆ, ಮನುಷ್ಯನ ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿಗೆ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದವರಿಗೆ ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ‘ಫಿನ್ನಿಷ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಮೇಡ್ ಗಿಟಾರ್’ (ನಿಜವಾದ ಗಿಟಾರ್) ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ವಿರೋಧಾಭಾಸದ ಮೋಜು. ಈ ವರ್ಷ ಓಲು ನಗರವನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಏರ್ ಗಿಟಾರ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯಲಿದೆ.

ಕೇವಲ ಸಂಗೀತವಲ್ಲದೇ, ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಆಹಾರ ಮೇಳಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೌನಾ ಅನುಭವಗಳ ಜತೆಗೆ ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಒಂದು ಮರೆಯಲಾಗದ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಆಗಲಿದೆ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಲ್ಪನೆ ಹೇಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಚಳವಳಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಓಲು ನಗರದ ಈ ಏರ್ ಗಿಟಾರ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯನ ಒಂಟಿತನ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಗುವಿನ ಮೂಲಕ ಎದುರಿಸುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗ.