ಅಮೆರಿಕ-ಇರಾನ್ ಕದನ ವಿರಾಮ: ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಾತ್ರ ಕೇವಲ 'ಪೋಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್' ಕೆಲಸವೇ ಅಥವಾ ನಿಜವಾದ ಸಂಧಾನಕಾರನೇ?

ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್: ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ (America-Iran) ನಡುವೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಕದನ ವಿರಾಮ (ceasefire)ವು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಚರ್ಚೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದೆ. ಈ ಕದನ ವಿರಾಮದ ಘೋಷಣೆಯ ಹಿಂದೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ (Pakistan)ವು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಧಾನಕಾರನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ತಜ್ಞರು ಇದನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅತಿಯಾದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರದ ಭಾಗ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಾತ್ರವೇನು?

ಹಡ್ಸನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ ಅಪರ್ಣಾ ಪಾಂಡೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಇರಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇರಾನ್ ಇತರ ಅರಬ್ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಂಬುತ್ತದೆ. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯು ಇರಾನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ವಿಭಾಗವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ 'ಸಂದೇಶವಾಹಕ'ನಾಗಿ (Courier) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಸಂಧಾನಕಾರನಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಕೊರತೆ:

ಆದರೆ, ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ ಮೈಕೆಲ್ ರೂಬಿನ್ ಅವರು ಈ ವಾದವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಇರಾನ್ ಅಥವಾ ಅಮೆರಿಕದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. "ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಕೇವಲ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ನಿಜವಾದ ಅಧಿಕಾರ ಅದರ ಬಳಿ ಇಲ್ಲ. ಕತಾರ್ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಯಂತೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕೂಡ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ" ಎಂದು ಅವರು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇರಾನ್ ಯುದ್ಧ ಕದನ ವಿರಾಮ: ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವ ಭಾರತದ ತೈಲ, ಅನಿಲದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ

ಚೀನಾದ ಅಸಲಿ ಆಟ

ಇರಾನ್ ಅನ್ನು ಸಂಧಾನದ ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ತರುವಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕಿಂತ ಚೀನಾದ ಒತ್ತಡವೇ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಚೀನಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿತ್ತು. ಇರಾನ್‌ಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಚೀನಾ, ತನ್ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಕೇವಲ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು ಸಂಧಿಸುವ ಒಂದು ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ ಅಷ್ಟೇ.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಹಾದಿ

ವಿಶ್ಲೇಷಕಿ ಅಡೆಲೆ ನಜಾರಿಯನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದ ಭಾರತವು ಹೊಂದಿರುವ 'ಮೌಲ್ಯ' ಮತ್ತು 'ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ' ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಕೇವಲ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜೆಡಿ ವ್ಯಾನ್ಸ್ ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲಿದ್ದರೂ, ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಲಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಲ್ಲ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಈ ಕದನ ವಿರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 'ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್' ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ಕದನ ವಿರಾಮ ವಿಫಲವಾದರೆ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಶಕ್ತಿ ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್ ಬಳಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಆತಂಕಕಾರಿ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.