ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಿಚ್ಚು ಹೊತ್ತಿಸಿದ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವೀರತ್ವ, ತ್ಯಾಗ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ದೇಶಪ್ರೇಮದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೆಸರು ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ

ರಾ.ರಾಮಾರಾಧ್ಯ, ಮೈಸೂರು

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಗ 15 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ ಬರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಎಂದಿನಂತೆ ಗಾಂಧಿ- ನೆಹರು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು ಆ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಣ ಬಲಿದಾನ ಮಾಡಿದ ಇನ್ನೆಷ್ಟೋ ಮಹಾ ಪುರುಷರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದಿರಲಿ, ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮ ದೌರ್ಬಾಗ್ಯ. ಆ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ವರು ದೇಶಕಂಡ ಅಪ್ರತಿಮ ವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ.

ಆಗ 15 ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣರ ಜನ್ಮದಿನ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಹಾನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಅವರ ಹೆಸರು ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ಉಳಿದಿದೆ. ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಸೇನಾನಿಯಾಗಿ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಅರ್ಪಿಸಿದ ರಾಯಣ್ಣನ ಬದುಕು ದೇಶ ಭಕ್ತಿಯ ಅಪೂರ್ವ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವೀರತ್ವ, ತ್ಯಾಗ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ದೇಶಪ್ರೇಮದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೆಸರು ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ರಾಯಣ್ಣ, ಕಿತ್ತೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಕೊನೆಯ ಉಸಿರಿನವರೆಗೂ ಹೋರಾಡಿದರು. ಅವರ ಜೀವನ, ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾರುವ ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ಇತಿಹಾಸ. ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಅವರು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೈಲಹೊಂಗಲ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೌರ್ಯ, ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಕೌಶಲದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿ ನಿಂದಲೇ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದರು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Sangolli Rayanna: ರಾಮದುರ್ಗ: ಕ್ರಾಂತಿವೀರ ಸಂಗೋಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಜ್ಯೋತಿಗೆ ಭವ್ಯ ಸ್ವಾಗತ

ಕಿತ್ತೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ಅವರು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ಅವರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸೇನಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದೊಂದೇ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಿತ್ತೂರು ಸಂಸ್ಥಾನವೂ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಕಿತ್ತೂರಿನ ಅರಸ ಮಲ್ಲಸರ್ಜ ನಿಧನರಾದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿಯದೆ ಕಿತ್ತೂರಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.

1824ರಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತೂರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತೂರಿನ ಸೈನಿಕರು ಅಪಾರ ಶೌರ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಥಾಕರೆಯ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಕಿತ್ತೂರಿನ ಪ್ರತಿರೋಧ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇನಾಬಲದೊಂದಿಗೆ ಕಿತ್ತೂರಿನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. ಕಿತ್ತೂರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಶವಾದರೂ ರಾಯಣ್ಣನ ಹೋರಾಟ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಮುಗಿಯಲಿಲ್ಲ.

ಇದೇ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಅವರ ಹೋರಾಟದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಾಯ. ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಂಧಿಸಿದ ನಂತರವೂ ರಾಯಣ್ಣ ಶರಣಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕಿತ್ತೂರಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವ ಸಂಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಟ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಪಡೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಗೆರಿ ಮಾದರಿಯ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿದರು. ರಾಯಣ್ಣನಿಗೆ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನವಿತ್ತು.

ಕಾಡು, ಬೆಟ್ಟ, ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸೇನೆಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಠಾತ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ರಾಯಣ್ಣನನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ರಾಯಣ್ಣನ ಹೋರಾಟ ಕೇವಲ ರಾಜ ಮನೆತನದ ಪರವಾದ ಹೋರಾಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ವಿದೇಶಿ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿರೋಧವಾಗಿತ್ತು.

ಜನರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕುವುದು ಅವರ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಖಜಾನೆಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ರಾಯಣ್ಣ, ಅವರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ರಾಯಣ್ಣನ ಸಾಹಸದಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆತಂಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಲಾ ಯಿತು. ಆದರೆ ರಾಯಣ್ಣನಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಬೆಂಬಲವಿದ್ದುದರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಹೋರಾಟದ ನಡುವೆ ರಾಯಣ್ಣನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಚು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಅವರ ಚಲನವಲನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದವರ ನೆರವಿನಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು.

ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದ ನಂತರವೂ ರಾಯಣ್ಣ ತಮ್ಮ ನಿಲುವಿನಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮುಂದೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿ ಶರಣಾಗುವ ಬದಲು ತಮ್ಮ ಹೋರಾಟದ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದರು. 1831ರ ಜನವರಿ 26ರಂದು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂದಗಡದಲ್ಲಿ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದರು. ಅವರ ದೇಹವನ್ನು ನಂದಗಡದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಯಣ್ಣನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೋರಾಟದ ಅಂತಿಮ ಫಲವನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರ ಬಲಿದಾನ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಹೊತ್ತಿಸಿದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಿಚ್ಚು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳಲ್ಲೂ ಜೀವಂತವಾಯಿತು.