Hosmane Muttu Column: ಹತಾಶೆಯ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ನಿಂದ ಹಸನಾದ ಬದುಕಿನತ್ತ..!

ಹೊಸ್ಮನೆ ಮುತ್ತು

ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದ ಕ್ಷಣದಿಂದ ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವವರೆಗೂ ನಮ್ಮ ಬೆರಳುಗಳು ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಓಡಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಅರೆಬರೆ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಪುಟಗಳನ್ನು (Feed) ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ.

ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಸುದ್ದಿಗಳು, ಆತಂಕ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದುಃಖಭರಿತ ಘಟನೆಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಉಂಟು ಮಾಡಿದರೂ, ನಾವು ಮಾತ್ರ ನಿಲ್ಲಿಸದೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಕ್ರೋಲ್ ಮಾಡುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ. ಈ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನೇ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ‘ಡೂಮ್ ಸ್ಕ್ರೋಲಿಂಗ್’ (Doom scrolling) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕೇವಲ ಸಮಯದ ಪೋಲಾ ಗುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮನಃಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪ ರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಒಂದು ಅಗೋಚರ ವೈರಸ್.

ವ್ಯಸನದ ವೇಷಗಳು: ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದೊಡನೆಯೇ ಮೊಬೈಲ್ ಹುಡುಕುವುದು, ಅತಿಯಾದ ಸ್ಕ್ರೋಲಿಂಗ್ ನಂತರ ಆಯಾಸ, ಕೋಪ ಅಥವಾ ಶೂನ್ಯತೆ ಅನುಭವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ರೋಲ್ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗೆ ಸಿಲುಕುವುದು. ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮುಂದೆ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಸಮಯ ಕಳೆದರೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಏನೂ ಧನಾತ್ಮಕ ಸಂಗತಿಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟಾಗುವುದು, ಡೂಮ್ ಸ್ಕ್ರೋಲಿಂಗ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Prof G N Upadhya Column: ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಬದುಕು !

ಬೆಳಕಿನ ಪರದೆಯ ಕತ್ತಲೆ ಪರಿಣಾಮ: ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಮಾರ್ಟ್'ಫೋನ್ ಕೇವಲ ಸಂವಹನ ಸಾಧನವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದಿನಕ್ಕೆ 30 ನಿಮಿಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುವಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಆತಂಕ, ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಕೊರತೆ ಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಮಿದುಳಿನ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನೇ ಏರುಪೇರು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಮಿನುಗುವ ಇತರರ ಆಕರ್ಷಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ನಮ್ಮ ನೈಜ ಬದುಕನ್ನು ಅವರ ‘ಫಿಲ್ಟರ್’ ಮಾಡಿದ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಾಡಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಹತಾಶೆಯ ಕೂಪಕ್ಕೆ ದೂಡುತ್ತದೆ. ದೈಹಿಕವಾಗಿಯೂ ಈ ಅಭ್ಯಾಸ ತೀವ್ರ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತದೆ.

ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆಯ ನೀಲಿ ಬೆಳಕು ನಿದ್ರೆಯ ಚಕ್ರವನ್ನು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸಿ ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ಕಾರಣ ವಾಗುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲ ಒಂದೇ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಸ್ಕ್ರೋಲ್ ಮಾಡುವು ದರಿಂದ ಕಣ್ಣಿನ ತೊಂದರೆ, ತಲೆನೋವು ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆ ನೋವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ಕೆಲಸದ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವಿನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಸುಳಿ: ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೆಟ್ಟ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿ ದ್ದರೆ ನಾವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಭ್ರಮೆ ನಮ್ಮ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಮಾಹಿತಿಯ ಹಸಿವಿನಿಂದಾಗಿ ನಾವು ಅರಿಯದೆಯೇ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತ ರಾಗುತ್ತೇವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ, ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ʼಗಳು ಬಳಕೆ ದಾರರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಂತಹ ಆತಂಕಕಾರಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನೇ ಪದೇ ಪದೆ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ತರುತ್ತವೆ. ಈ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದಾಗ ಜನರು ಕ್ರಮೇಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಪರದೆಗೆ ಮಿತಿ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ: ಡೂಮ್ ಸ್ಕ್ರೋಲಿಂಗ್ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಗಡಿ’ ಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಂದಿನ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯ. ಸ್ಮಾರ್ಟ್ʼಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ’ Digital Wellbeing’ ಅಥವಾ ‘Screen Time’ ಫೀಚರ್ ಬಳಸಿ ಸಮಯದ ಮಿತಿ ನಿಗದಿ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಫೋನಿನ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಫ್ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಪರದೆಯನ್ನು ‘ಗ್ರೇ-ಸ್ಕೇಲ್’ (ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು) ಮೋಡ್‌ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಸುವ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಥಿತಿಯು ನಾವು ನೋಡುವ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಆತಂಕ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಅಕೌಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅನಾಲೋ ಮಾಡಿ, ಪ್ರಕೃತಿ, ಕಲೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಂತಹ ಪಾಸಿಟಿವ್ ಫೀಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ತಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವ ಮುನ್ನ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಗಂಟೆ ‘ನೋ-ಫೋನ್ ಟೈಮ್’ ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ‌

ಊಟದ ಮೇಜು ಅಥವಾ ಮಲಗುವ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಫೋನ್ ಮುಕ್ತ ವಲಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ. ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ‘ಡಿಜಿ ಟಲ್ ಡಿಟಾಕ್ಸ್’ ಅಂದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ‌ ವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಹವ್ಯಾಸ ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓದು, ಸಂಗೀತ, ನಡಿಗೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮಾಡು ವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸು ತಾಜಾವಾಗುತ್ತದೆ. ನೆನಪಿಡಿ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಿಜವಾದ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸಿಗುವುದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರದೆಯಲ್ಲಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನೈಜ ಬದುಕಿನ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆಯು ಅರಿವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆಯೋ ಅಥವಾ ವ್ಯಸನವಾಗಿದೆಯೋ ಎಂಬ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅನಗತ್ಯ ಡೂಮ್ ಸ್ಕ್ರೋಲಿಂಗ್‌ಗೆ ಗುಡ್ ಬೈ ಹೇಳಿ; ಧನಾತ್ಮಕತೆಯತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಇರಿಸಿ.