Roopa Gururaj Column: ರಾಮಚರಿತ ಮಾನಸ: ಸತ್ಯದ ಅರಿವಿನ ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿ ಸಂವಾದ

ಒಂದೊಳ್ಳೆ ಮಾತು

ಕೈಲಾಸದ ಹಿಮಶಿಖರಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಶಾಂತತೆಯೇ ಮೈವೆತ್ತಂತೆ ಕುಳಿತ್ತಿದ್ದ ಪರಶಿವ. ಪಕ್ಕ ದಲ್ಲೇ ಕುಳಿತ್ತಿದ್ದ ಜಗನ್ಮಾತೆ ಪಾರ್ವತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲವೊಂದು ಮೊಳೆಯು ತ್ತಿತ್ತು. ಆಕೆ ಕೇಳಿದಳು, ‘ಸ್ವಾಮಿ, ಈ ಚರಾಚರ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಅಧಿಪತಿ ನೀವು. ಜಗತ್ತಿನ ಕಣಕಣ ದಲ್ಲೂ ಅಡಗಿರುವ ಸತ್ಯ ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ, ಆದರೂ ನೀವು ಸದಾ ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ಯಾರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೀರಿ? ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡುವ ನಿಮಗೆ ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡುವವರು ಯಾರು?’ ಶಿವ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದ. ಆ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗರದಷ್ಟು ಆಳವಾದ ಕಾರುಣ್ಯವಿತ್ತು.

‘ಪಾರ್ವತಿ, ನೀನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಮುಕ್ತಿಯ ಹಾದಿಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ. ನಾನು ಧ್ಯಾನಿಸುವುದು ಹೊರಗಿನ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವನ್ನಲ್ಲ, ನನ್ನೊಳಗಿನ ’ರಾಮ’ ತತ್ತ್ವವನ್ನು’ ಎಂದನು ದೇವದೇವ.

ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು. ‘ರಾಮ ಎಂದರೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ರಾಜಕುಮಾರನೇ? ಒಬ್ಬ ಮಾನವನನ್ನು ಮಹಾದೇವ ಧ್ಯಾನಿಸುವುದೇ?’ ಶಿವ ನಸುನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದ, ‘ದೇವೀ, ರಾಮ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ದಶರಥನ ಮಗನಲ್ಲ. ‘ರಮಂತೇ ಯೋಗಿನೋ ಅಸ್ಮಿನ್ ಇತಿ ರಾಮಃ’ -ಯಾರಲ್ಲಿ ಯೋಗಿಗಳು ರಮಿಸುತ್ತಾರೋ, ಯಾರಲ್ಲಿ ಆನಂದದ ಅನುಭೂತಿಯಾಗು ತ್ತದೋ ಅವನೇ ರಾಮ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Roopa Gururaj Column: ಶ್ರೀರಾಮಚರಿತ ಮಾನಸದ ನಾಲ್ಕು ಸಂವಾದಗಳು

ಆ ರಾಮ ತತ್ತ್ವವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕಾಶ’. ಪಾರ್ವತಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಳು, ‘ಹಾಗಾದರೆ ಮನುಷ್ಯ ಯಾಕೆ ಈ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ? ಯಾಕೆ ಅವನು ದುಃಖದ ಮಡುವಿನಲ್ಲಿ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ?’ ಶಿವನು ಅತ್ಯಂತ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು, ‘ಅಹಂಕಾರದ ಪರದೆ ಕಣ್ಣನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದಾಗ ಅಂತರಂಗದ ಸತ್ಯ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕೇವಲ ದೇಹ ಅಥವಾ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಸತ್ಯ ವಿರುವುದು ಆತ್ಮಾವಲೋಕನದಲ್ಲಿ.

ಕನ್ನಡಿಯ ಮೇಲಿನ ಧೂಳನ್ನು ಒರೆಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಬಿಂಬ ನಮಗೆ ಕಾಣುವಂತೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಮಶಗಳನ್ನು ತೊರೆದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಂತರಂಗದ ಸಂವಾದ ಆರಂಭ ವಾಗುತ್ತದೆ’‘ ಪಾರ್ವತಿ, ಜೀವನವೆಂಬುದು ಒಂದು ಸತತ ಸಂವಾದ. ಮನುಷ್ಯ ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮೊದಲು ತನ್ನ ಆತ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕು.

ಹೊರಗಿನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವವನು ಸೋಲುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ತನ್ನೊಳಗೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನು ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಪ್ರೀತಿಸಬಲ್ಲ’. ಪಾರ್ವತಿ ಭಕ್ತಿ ಯಿಂದ ಶಿವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಶಿವ ಮುಂದುವರಿಸಿದನು, ‘ಕಲಿಯುವುದು ಮನುಷ್ಯ ಗುಣ, ಆದರೆ ಕಲಿತಿದ್ದನ್ನು ಹಂಚುವುದು ದೈವಗುಣ ಎಂದು ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ಯೇ ಹೇಳಿದ್ದೆ. ಜ್ಞಾನವು ಹಂಚಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಪೂರ್ಣತೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಾನು ನಿನಗೆ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದರೆ, ಅದು ನಿನ್ನ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ತಲುಪಲಿ ಎಂಬ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.

ಶ್ರೀರಾಮಚರಿತಮಾನಸ ಶ್ಲೋಕ

ಉಮಾ ರಾಮಗುಣ ಗೂಢ ಪ್ರಗಟ ಸಮುಝಿಹಿಂ ಜೇ ಧೀರ |

ಜಾನಹಿಂ ಜೇಹಿ ಬರ ದೈಉ ಅತಿ ಬಲ ಭಜನ ಗಭೀರ ||

ಶಿವನು ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ:

‘ಹೇ ಉಮಾ (ಪಾರ್ವತಿ), ಶ್ರೀರಾಮನ ಗುಣಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಗೂಢವಾದವು (ನಿಗೂಢ ವಾದವು). ಇವುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಧೀಮಂತರು ಮತ್ತು ವಿವೇಕಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿ ಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು. ಯಾರ ಮೇಲೆ ದೈವದ ಅನುಗ್ರಹವಿರುತ್ತದೆಯೋ ಮತ್ತು ಯಾರು ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದ ಗಂಭೀರವಾದ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಪರಮಾತ್ಮ ತತ್ತ್ವದ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ’‘ ನಿಜವೇ ಅಲ್ಲವೇ? ಜ್ಞಾನವು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತರಬಾರದು, ಬದಲಿಗೆ ವಿನಯವನ್ನು ತರಬೇಕು.

ಪರಮೇಶ್ವರನೇ ರಾಮನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗತಿಯ ಪರಮೋಚ್ಚ ಭಾವವಿದೆ. ಭಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಪೂಜೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಅಂತರಂಗದ ಶುದ್ಧಿ. ನಮ್ಮ ಬದುಕು ಸುಂದರವಾಗಬೇಕಾದರೆ ನಾವು ಯಾರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ.

ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಶಿವ (ವಿವೇಕ) ಎಚ್ಚರವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲೆ ಸರಿಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದಿನದ ಸಣ್ಣ ಸಮಯದ ಮೌನ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ನಮಗೆ ಆ ದಿವ್ಯ ದರ್ಶನ ವನ್ನು ಮಾಡಿಸಬಲ್ಲದು’ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ರೂಪ, ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರ ಬೇಕಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಶುದ್ಧವಾದ ಅಂತರಂಗ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಹಸಿವಿದ್ದರೆ ಸಾಕು, ಈ ಅಂತರಂಗದ ಸಂವಾದವೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಹಾದಿಗೆ ದೀವಿಗೆಯಾಗಲಿ.