ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಆಯುರ್ವೇದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ: ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಸಮತೋಲನ

ಡಾ.ಮಹದೇವನ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಹ್ಯಾಪಿಯೆಸ್ಟ್ ಆಯುರ್ವೇದ

ಹೈಪರ್ ಟೆನ್ಷನ್ ಅಥವಾ ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಇಂದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನಶೈಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದು ಹೃದಯ ಕಾಯಿಲೆ, ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರಣ ವಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು "ಸೈಲೆಂಟ್ ಕಿಲ್ಲರ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡದ ಸಮಸ್ಯೆ ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದೆ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆದು ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.

ವಿಶ್ವ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ದಿನದಂದು ಆಯುರ್ವೇದವು ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡು ತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯೋಣ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಆಯುರ್ವೇದವು ಕೇವಲ ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ, ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ 'ರಕ್ತ ಗತ ವಾತ' ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸ ಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡ ವಾತ ದೋಷವು ರಕ್ತ ಮತ್ತು ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆಯಾಗುವ ಮಾಗ್ರ ಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿ, ಒತ್ತಡದ ಅಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮೂರೂ ದೋಷಗಳು ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Basil Seeds Health Benefits: ಕಾಮಕಸ್ತೂರಿ ಬೀಜ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಔಷಧ ಗುಣ ದೊಡ್ಡದು

ವಾತ ದೋಷವಾದಾಗ, ಅದು ಹೃದಯದ ಬಡಿತದಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರು (palpitations), ಆತಂಕ, ಚಡಪಡಿಕೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತದೊತ್ತಡದಲ್ಲಿನ ಏರಿಳಿತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಪಿತ್ತ ದೋಷ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಕಿರಿಕಿರಿ, ತಲೆನೋವು, ಉರಿಯೂತ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಹೈ ಬಿ ಪಿ ಸ್ಪೈಕ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಇನ್ನು ಕಫ ಅಸಮತೋಲನವು ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಳ, ಮಂದ ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆ, ಹೈ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಮತ್ತು ಅಪಧಮನಿಯ ಗೋಡೆಗಳ ದಪ್ಪವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

'ಹೃದಯ' ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳು ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಣ (ಜೀವ ಶಕ್ತಿ), ಓಜಸ್ಸು (ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಚೈತನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ) ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸ್ಥಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತವೆ. ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ನಡುವಿನ ಈ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಕೋಪ, ಭಯ, ದುಃಖ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಒತ್ತಡದಂತಹ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಯುರ್ವೇದ ತತ್ವವೆಂದರೆ ಬಲವಾದ 'ಅಗ್ನಿ' ಅಥವಾ ಜೀರ್ಣಕಾರಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಅತಿಯಾದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ, ಅನಿಯಮಿತ ಊಟದ ಸಮಯ, ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳು ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಾಗ, ದೇಹವು 'ಆಮ' ಎಂಬ ವಿಷಕಾರಿ ಅವಶೇಷವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸು ತ್ತದೆ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಆಮ, ದೇಹದ ಚಾನಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (srotas) ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ರಕ್ತಪರಿ ಚಲನೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೊಜ್ಜು, ಹೈ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್, ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಪ್ರತಿರೋಧ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡದಂತಹ ಮೆಟಬಾಲಿಸಂ ಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಪಥ್ಯ

ಆಯುರ್ವೇದವು ಲಘುವಾದ, ತಾಜಾ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾಗುವ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಬಾರ್ಲಿ ಮತ್ತು ಓಟ್ಸ್‌ನಂತಹ ಧಾನ್ಯ ಗಳು, ಸೋರೆಕಾಯಿ, ಬೂದುಗುಂಬಳಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಬೀಟ್‌ರೂಟ್‌ನಂತಹ ಬೇಯಿಸಿದ ತರಕಾರಿ ಗಳು ಮತ್ತು ದಾಳಿಂಬೆ, ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಮತ್ತು ದ್ರಾಕ್ಷಿಯಂತಹ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗು ತ್ತದೆ.

ಹೆಸರುಬೇಳೆ, ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಸೂಪ್‌ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ತುಪ್ಪವು ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೊರೆಯಾಗ ದಂತೆ ದೇಹವನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಅತಿಯಾದ ಉಪ್ಪು, ಕರಿದ ಆಹಾರಗಳು, ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ತಿಂಡಿಗಳು, ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಸಕ್ಕರೆ, ಕೆಂಪು ಮಾಂಸ, ಹುಳಿ ಆಹಾರಗಳು ಉತ್ತಮವಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ತಡರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಟ್ಟೆ ಬಿರಿಯುವಷ್ಟು ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಬಾರದು ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಆಯುರ್ವೇದ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಆಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕಫ ಹಾಗೂ ಪಿತ್ತವನ್ನು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು

ಆಯುರ್ವೇದ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿ, ಸೇವಿಸಿದಾಗ ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಪೂರಕಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಅರ್ಜುನವು ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜ್ಯ ಹೃತೃಪ್ತಿ (ಹೃದ್ಯ) ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೃದಯದ ಸ್ನಾಯುವಿನ ಬಲ ಮತ್ತು ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಅಶ್ವಗಂಧ ದೇಹವು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆತಂಕ ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಗೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಗಿಡ ಮೂಲಿಕೆಯು ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಸರ್ಪಗಂಧವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಗಿ ಹೈ ಬಿ ಪಿ ಗಾಗಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಡಿಯಾಕ್ ಟಾನಿಕ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಫ-ಪ್ರಧಾನ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಿತ್ತ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ.

ಅರಿಶಿನವು ಆಮ, ದೈಹಿಕ ವಿಷಗಳು (bodily toxins) ಮತ್ತು ಉರಿಯೂತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ದಾಲ್ಚಿನ್ನಿಯಂತಹ ಮಸಾಲೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಯ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಳಸಬೇಕು.

ಆರೋಗ್ಯಕರ ಹೃದಯಕ್ಕಾಗಿ ಜೀವನಶೈಲಿ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು

ಆಯುರ್ವೇದ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ನಿಯಮಿತ ನಡಿಗೆ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ಲಘು ಸ್ಟ್ರೆಚಿಂಗ್ ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ತೂಕವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅನುಲೋಮ ವಿಲೋಮ (ಪರ್ಯಾಯ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಯ ಉಸಿರಾಟ) ಮತ್ತು ಭ್ರಮರಿಯಂತಹ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ತಂತ್ರಗಳು ನರಮಂಡಲವನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಕ್ತದೊತ್ತಡದ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದವೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ನಿದ್ರೆ, ನಿಯಮಿತ ಊಟದ ಸಮಯ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ದಿನಚರಿಗಳಾದ ಸ್ವಯಂ-ಅಭ್ಯಂಗ (ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಎಣ್ಣೆ ಮಸಾಜ್) ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಯುರ್ವೇದವು ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಸಾಮರಸ್ಯದಿಂದ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಸಂಕೇತವನ್ನಾಗಿ ನೋಡುತ್ತದೆ. ಜೀರ್ಣ ಕ್ರಿಯೆ, ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ವೈಯಕ್ತೀಕರಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಆಯುರ್ವೇದವು ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಗ್ರ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಿತ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆರೈಕೆ ಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಈ ಸಮಗ್ರ ವಿಧಾನವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಜೀವ ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಲವಾದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ.