Vishweshwar Bhat Column: ಏನಿದು ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್? ಪ್ರಜಾಸತ್ತೆಯೊಳಗಿನ ರಹಸ್ಯ ಅಧಿಕಾರ ಜಾಲ

ಇದೇ ಅಂತರಂಗ ಸುದ್ದಿ

ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಲವಾರು ಜಟಿಲ ಕಾರ್ಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಹಸ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡುವುದು, ತಮಗೆ ಒಗ್ಗದ ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಳ್ಳು ಹಗರಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಅಸ್ತ್ರ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಟಿವಿ ಡಿಬೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಕೇಳಿ ಬರುವ ಪದವೆಂದರೆ, ‘ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್’. ಹಾಗಂದರೆ ಏನು? ಯಾರು? ಆ ಪದದ ಅರ್ಥವೇನು? ಅದು ಯಾವಾಗ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು? ‘ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್’ (Deep State) ಅಥವಾ ‘ಆಳದ ಸರಕಾರ’ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಸಮಕಾಲೀನ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚರ್ಚಿತ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಒಂದು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮತಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಯಾದ ಸರಕಾರದ ಆಚೆಗೆ, ತೆರೆಮರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಭಾವಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ಅದೃಶ್ಯ ಜಾಲವನ್ನೇ ‘ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚುನಾವಣೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ, ಸರಕಾರಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ, ನಾಯಕರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಳಗೇ ಬೇರೂರಿರುವ ಈ ರಹಸ್ಯ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರವು ಮಾತ್ರ ಎಂದಿಗೂ ಬದಲಾಗದೆ ತನ್ನದೇ ಅಜೆಂಡಾವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲ ತಿರುಳು. ಈ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೆದಕಿದರೆ ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುವುದು ಟರ್ಕಿ ದೇಶದ ‘ಡೆರಿನ್ ಡೆವ್ಲೆಟ್’ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: Vishweshwar Bhat Column: ಭಾಷೆ: ಸೃಜಲಶೀಲ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ

ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಟರ್ಕಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ, ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧ ಜಗತ್ತಿನ ಮುಖಂಡರ ನಡುವಿನ ಅಲಿಖಿತ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಕಮಾಲ್ ಅಟಾಟುರ್ಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಜಾತ್ಯತೀತ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ವಾದಿ ತತ್ವಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ, ಚುನಾಯಿತ ಸರಕಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧವೇ ಸಂಚು ಹೂಡುವುದು, ರಾಜಕೀಯ ಹತ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ದಂಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದು ಈ ‘ಟರ್ಕಿಶ್ ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್’ನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು.

ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ನ ಸಂರಚನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಇದು ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಯಂತ್ರಣವಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಪ್ರಭಾವಿ ವಲಯಗಳ ಸಮಷ್ಟಿ ಜಾಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಆಡಳಿತಶಾಹಿ (ಬ್ಯೂರೋಕ್ರಸಿ), ಪ್ರಮುಖ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸೇನೆಯ ಉನ್ನತ ದಳಪತಿಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಬೃಹತ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಉದ್ದಿಮೆದಾರರು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಶಾಮೀಲಾ ಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಕೇವಲ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ನಟರಾದರೆ, ಈ ಅದೃಶ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳು ತೆರೆಮರೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಂತೆ ಇಡೀ ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ, ಆಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಬಲವಾಗಿದೆ. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಿಯಮಿತ ಅವಧಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಸರಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಗುಪ್ತಚರ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಅದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಾಶ್ವತ ಅಧಿಕಾರಿಶಾಹಿಯು ದೇಶದ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ರಹಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಸೂಕ್ಷ ಕಡತಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿಡಿತ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಧಾನಿ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ತಮಗೆ ಇಷ್ಟಬಂದಂತೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತರಲು ಹೊರಟಾಗ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಆಡಳಿತಶಾಹಿಯು ತನ್ನ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಮೊಂಡಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಹಳ್ಳಹಿಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ‘ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್’ ಕಲ್ಪನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವು ಪಡೆದದ್ದು ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡ್ವೈಟ್ ಐಸನ್‌ ಹೋವರ್ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಅವರು 1961ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿದಾಯ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ‘ಮಿಲಿಟರಿ-ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್’ (ಸೇನಾ-ಕೈಗಾರಿಕಾ ಜಾಲ) ಕುರಿತು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ‌

ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ (ಪೆಂಟಗನ್), ಖಾಸಗಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಪರ ಲಾಬಿಕಾರರ ನಡುವಿನ ಅಪವಿತ್ರ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವೇ ಅಮೆರಿಕದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಆತಂಕವಾಗಿತ್ತು. ನಿರಂತರವಾಗಿ ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಂಪನಿ ಗಳಿಗೆ ಲಾಭ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಜಾಲವು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕದಡಿ ಯುದ್ಧದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಕಟು ಸತ್ಯ.

ಆಧುನಿಕ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ‘ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್’ ಎಂಬ ಪದವು ಮತ್ತೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ಸಿಐಎ, ಎಫ್‌ʼಬಿಐ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯಂಥ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತನ್ನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಪಿತೂರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಟ್ರಂಪ್ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಇದೇ ರೀತಿಯ ವಿದ್ಯಮಾನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲೂ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಐಎಸ್‌ಐ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ನಿಜವಾದ ‘ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರಧಾನಿಗಳು ಕೇವಲ ಮುಖವಾಡವಾಗಿದ್ದು, ವಿದೇಶಾಂಗ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ರಾವಲ್ಪಿಂಡಿಯ ಸೇನಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಲವಾರು ಜಟಿಲ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ‌

ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಹಸ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶ ಪೂರ್ವ ಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡುವುದು, ತಮಗೆ ಒಗ್ಗದ ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಳ್ಳು ಹಗರಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಅಸ್ತ್ರ.

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಆಲೋಚನಾ ಕ್ರಮವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ನೀತಿಯ ಪರವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒಲವು ಮೂಡುವಂತೆ ‘ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ’ (Manufactured Consent) ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಇವರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸೇನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬೃಹತ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೂಡ ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳು, ಔಷಧ ದೈತ್ಯರು (Big Pharma), ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ದೈತ್ಯ ಟೆಕ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಜಾಗತಿಕ ನೀತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿವೆ. ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಲಾಬಿ ಹಣ, ಚುನಾವಣಾ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಶಕ್ತಿಗಳು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಿಂತ ತಮ್ಮ ಲಾಭಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವಂತೆ ಸರಕಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ‘ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್’ ಒಡ್ಡುವ ಸವಾಲು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ವಾದದ್ದು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ‘ಜನರಿಂದ, ಜನರಿಗಾಗಿ, ಜನರಿಗೋಸ್ಕರ’ ನಡೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಮತದಾರರಿಗೆ ಉತ್ತರದಾಯಿಗಳಾಗಿರಬೇಕು. ಆದರೆ ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಧಿಕಾರಿ ಗಳು, ಗುಪ್ತಚರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲಾಬಿಕಾರರು ಯಾರೂ ಜನರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾ ದವರಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಲೆಕ್ಕ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮತದಾರರು ಯಾರನ್ನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತೆರೆಮರೆಯ ಅಜೆಂಡಾಗಳೇ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ಮೌಲ್ಯವೇ ಕುಸಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ ನಾಣ್ಯದ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಎನ್ನುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೆಟ್ಟ ಪಿತೂರಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಅದು ‘ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ನಿರಂತರತೆ’ (Institutional Continuity) ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯ ಸಂಕೇತವೂ ಹೌದು. ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಮುರಿದು ದೇಶವನ್ನು ವಿನಾಶದತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಈ ತಟಸ್ಥ ಅಧಿಕಾರ ಶಾಹಿ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ ಎಂಬ ವಾದವೂ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ‘ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್’ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಹಲವು ಬಾರಿ ಆಧಾರರಹಿತ ಪಿತೂರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ (Conspiracy Theories) ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ವೈಫಲ್ಯ ಮುಚ್ಚಿಡುವ ನೆಪಕ್ಕೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ತಮ್ಮ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಆಡಳಿತ ವೈಫಲ್ಯ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಲು, ‘ನನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ಆಳದ ಸರಕಾರ ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ’ ಎಂದು ಜನರಲ್ಲಿ ಅಪನಂಬಿಕೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವುದು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಸುಲಭದ ದಾರಿಯಾ ಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುಕತೆಯ ನಡುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗೆರೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ರಾಜಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.

‘ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್’ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಗೂಢಚರ್ಯೆಯ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಜಾ ಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ರಾಜಕಾರಣದ ಸಂಕೀರ್ಣ ವಾಸ್ತವ. ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಬಹಿರಂಗ ಆದೇಶ ಗಳಿಗಿಂತ ತೆರೆಮರೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ಕಾಲ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಬುದ್ಧ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರವು ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾಗಿಲುಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾ ಗಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ‘ಆಳದ ಸರಕಾರ’ದ ನೆರಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಾದಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ‌

ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಹೇಗೆ ?

‘ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್’ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಮೂರ್ತ ಸಿದ್ಧಾಂತವಲ್ಲ. ಪ್ರಜಾ ಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮುಖವಾಡದ ಆಚೆಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದು ಹೇಗೆ ಅಪರಾಧ ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ಯೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನಡುಕ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ನೈಜ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ನಾಟಕೀಯ ಹಾಗೂ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿದ ನಿದರ್ಶನವೆಂದರೆ 1996ರ ನವೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಟರ್ಕಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ‘ಸುಸುರ್ಲುಕ್ ಕಾರು ಅಪಘಾತ’.

ಒಂದೇ ಒಂದು ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತವು ಸರಕಾರ, ಶಾಸಕಾಂಗ, ಉನ್ನತ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂಗತ ಮಾಫಿಯಾಗಳ ನಡುವಿನ ಅಪವಿತ್ರ ನೆಂಟಸ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಜಗಜ್ಜಾಹೀರು ಮಾಡಿತು. ಅಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಟರ್ಕಿಯ ಸುಸುರ್ಲುಕ್ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮರ್ಸಿಡಿಸ್ ಕಾರೊಂದು ಇಂಧನ ತುಂಬಿದ ಲಾರಿಗೆ ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ರಭಸವಾಗಿ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಪಘಾತವೆಂದೇ ಎಲ್ಲರೂ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸರು ಮತ್ತು ರೆಸ್ಕ್ಯೂ ಪಡೆಗಳು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿ ನುಜ್ಜು ಗುಜ್ಜಾಗಿದ್ದ ಕಾರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಶವಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದಾಗ, ಇಡೀ ಟರ್ಕಿ ಸರಕಾರವೇ ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದಿತು.

ಏಕೆಂದರೆ, ಆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬೆರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ ಧ್ರುವಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳೆಯರಂತೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪರಿಚಯವೇ ಒಂದು ರೋಮಾಂಚಕ ಅಪರಾಧ ಕಥನವನ್ನು ಮೀರಿಸುವಂತಿತ್ತು. ಮೊದಲನೆ ಯವನು ಹುಸೇನ್ ಕೊಕಾಡಾಗ್-ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್ ನಗರದ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಪೊಲೀಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಹಾಗೂ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಯ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿ.

ಎರಡನೆಯವನು ಸೆದಾತ್ ಬುಕಾಕ್-ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸದ ಹಾಗೂ ಸರಕಾರದಿಂದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತಗೊಂಡ ಕುರ್ದಿಷ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪಡೆಯ ನಾಯಕ. ಮೂರನೆ ಯವನು ಅಬ್ದು ಕಾಟ್ಲಿ-ಇಂಟರ್‌ಪೋಲ್‌ನಿಂದ ‘ರೆಡ್ ಕಾರ್ನರ್ ನೋಟಿಸ್’ ಪಡೆದಿದ್ದ ಕುಖ್ಯಾತ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಸ್ಟರ್, ಡ್ರಗ್ ಮಾಫಿಯಾ ಡಾನ್ ಹಾಗೂ ನೂರಾರು ರಾಜಕೀಯ ಹತ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಮೋ ವಾಂಟೆಡ್ ಕ್ರಿಮಿನಲ್. ನಾಲ್ಕನೆಯವಳು ಕಾಟ್ಲಿಯ ಪ್ರೇಯಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಜಿ ಬ್ಯೂಟಿ ಕ್ವೀನ್ ಗೋಂಕೆಯ್ ಉಸ್. ಕಾನೂನು ಪಾಲಕ, ಕಾನೂನು ರೂಪಿಸುವ ಶಾಸಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮಣ್ಣೆರಚುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಾಪಾತಕಿ ಒಂದೇ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದುದು ಬಯಲಾಗಿತ್ತು. ‌

ಅಪಘಾತದ ನಂತರ ಕಾರಿನ ಡಿಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಸತ್ತವರ ಜೇಬುಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದಾಗ ಹೊರಬಿದ್ದ ವಸ್ತುಗಳು ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ನ ಕರಾಳ ಮುಖವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದವು. ಮೋಸ್ಟ್ ವಾಂಟೆಡ್ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಾಟ್ಲಿಯ ಬಳಿ ಟರ್ಕಿ ಸರಕಾರದ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವೇ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದ ಅಸಲಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ‘ಹಸಿರು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್’ (Diplomatic Passport), ಸರಕಾರದ ಉನ್ನತ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ನಕಲಿ ದಾಖಲೆಗಳು ದೊರೆತವು. ‌

ಕಾರಿನ ಡಿಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಸೈಲೆನ್ಸರ್ ಅಳವಡಿಸಿದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಇಸ್ರೇಲಿ ಉಜಿ ಗನ್‌ಗಳು, ಪಿಸ್ತೂಲ್ ಗಳು, ಸ್ಫೋಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿ ರಹಿತ ಮಾರಕಾಸ್ತ್ರಗಳ ರಾಶಿಯೇ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲೂ ತಪಾಸಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಓಡಾಡಲು ಈ ಅಪರಾಧಿಗೆ ಸರಕಾರವೇ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಆರಂಭವಾದ ತನಿಖೆಗಳು ಸರಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗಿದ್ದ ಆಳದ ಜಾಲವನ್ನು ಬಟಾಬಯಲು ಮಾಡಿದವು.

ಶೀತಲ ಸಮರದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದ್ದ ಮಿಲಿಟರಿ, ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ಜಾಲವು ಕುರ್ದಿಷ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ತಮಗೆ ಬೇಡವಾದ ಎಡಪಂಥೀಯ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಕೀಲರನ್ನು ಮಟ್ಟಹಾಕಲು ಅಧಿಕೃತ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಕಾಟ್ಲಿಯಂಥ ಭೂಗತ ಪಾತಕಿಗಳನ್ನು, ಸಂಘಟಿತ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಹತ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಅಕ್ರಮ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಆ ಭೂಗತ ದೊರೆಗಳಿಗೆ ಹೆರಾಯಿನ್ ಡ್ರಗ್ಸ್ ಸಾಗಾಟ, ಸುಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸಿನೊ ದಂಧೆಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ನಡೆಸಲು ಸರಕಾರಿ ಮಟ್ಟದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಕೇವಲ ಟರ್ಕಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ವಿದ್ಯಮಾನವಲ್ಲ. ‌

ಅಮೆರಿಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೂ ಇಂಥದ್ದೇ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ‘ಇರಾನ್-ಕಾಂಟ್ರಾ ಹಗರಣ’ದ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಗೋಚರಿಸಿತ್ತು. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಸತ್ತು (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್) ನಿಕರಾಗುವಾದ ಬಂಡುಕೋರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಬಾರದು ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿತ್ತು. ಆದರೂ, ಸಿಐಎ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ರಹಸ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಿಸಿ, ಶತ್ರು ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದ ಇರಾನ್‌ಗೆ ಕದ್ದುಮುಚ್ಚಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು.

ಅದರಿಂದ ಬಂದ ಕಪ್ಪು ಹಣವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನಿಕರಾಗುವಾದ ಬಂಡುಕೋರರ ಖಾತೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿ ಬಂಡಾಯವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದರು. ಜನರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾನೂನು ಗಳನ್ನೇ ಮೀರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುವ ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ನ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಇದು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದೇ ರೀತಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಂತೂ ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಯಾರೇ ಆಗಿರಲಿ, ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ, ಪರಮಾಣು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಭಾರತದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ರಾವಲ್ಪಿಂಡಿಯ ಸೇನಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ಐಎಸ್‌ಐ ಜಾಲ ಮಾತ್ರ. ಯಾವುದೇ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಶಾಂತಿಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೆ, ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕದನ ವಿರಾಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದು, ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡುವುದು ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮೂಲಕ ಆ ನಾಯಕನನ್ನು ಜೈಲಿಗಟ್ಟುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಈ ಶಾಶ್ವತ ಸೇನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸುಸುರ್ಲುಕ್ ಅಪಘಾತದ ನಂತರ ಟರ್ಕಿಯ ಜನತೆ ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡು, ‘ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಬೆಳಕಿ ನೆಡೆಗೆ ಒಂದು ನಿಮಿಷ’ ಎಂಬ ಅಭಿಯಾನದಡಿ ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ದೀಪಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿನ ಗೃಹ ಸಚಿವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹಲವು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಜೈಲುಪಾಲಾದರು. ಆದರೂ, ಅಧಿಕಾರ, ಅಪರಾಧ ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿರುವ ‘ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್’ ಎಂಬ ಬೇರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಿತ್ತೊಗೆಯಲು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ರೋಚಕ ಪ್ರಸಂಗವು ಇಂದಿಗೂ ಜಗತ್ತಿಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ.